1903 yılında Doğu Londra’daki Bow’da bulunan Bryant & May kibrit fabrikasının içinde çekildi. Genç kadınların yüzlerine bakın. Çeneleri şişmiş, çürümüş, karanlıkta parlıyor. Onlar ergenler — 14, 15, 16 yaşında. Bu hastalığa “Fosfor Çenesi” deniyordu.İşleri, kibritleri beyaz fosfora batırmaktı. Beyaz fosfor zehir. Her gün onu soluyorlardı. Önce dişleri döküldü. Sonra diş etleri yeşil ve siyah renge döndü. Ardından tüm çene kemikleri çürüdü ve bir doktorun ağrı kesici olmadan kesip çıkarması gerekti. Bazıları çığlık atarak öldü.

Fabrika sahipleri biliyordu. 1880’den beri beyaz fosforun öldürdüğünü biliyorlardı. Ama ucuzdu. Daha güvenli kırmızı fosfor üç kat daha pahalıydı. Bu yüzden beyaza devam ettiler.Bu kızlar haftada 6 gün, 14 saat çalışıyorlardı, 4 şilin için. Konuşurlarsa para cezası alıyorlardı. Bir kibrit düşürürlerse dayak yiyorlardı. Yüzleri geceleyin fosfordan parlıyordu.Londra sokaklarında onlara “hayalet” diyorlardı.

1888’de, 1.400’ü grev yaptı. Hepsi ergen. 16 yaşındaki Sarah Chapman adlı bir kızın önderliğinde. Şişmiş yüzleriyle Parlamento’ya yürüdüler ve dediler ki:

-“Çürümektense açlıktan ölmek yeğdir.”Londra şok oldu. Ve nihayet, 1908’de Britanya beyaz fosforu yasakladı. Bu kızlar sayesinde.Bu ortaçağ zamanları değildi. Bu, dünyanın en zengin imparatorluğu Londra’da 1903’tü.Onlar sadece bir fabrikada çalışan ergen kızlardı…Ama cesaretleri bir ulusu değiştirmeye zorladı.

Bu hafta sızlere Sevgili dostum Ahmet Ümit’in ,Everest yayınlarından çıkan,’’ Beyoğlu’nun en guzel abisi ‘’ adlı kıtabını oneriyorum. Saygımla.